1) Czym jest wentylacja grawitacyjna i jakie są jej wady?
Odp. Układ samoczynnego przepływu powietrza przez dom
nazywa się wentylacją grawitacyjną. Wykorzystuje ona naturalne zjawisko różnicy ciśnień
powietrza ciepłego i zimnego wewnątrz i na zewnątrz budynku. O skuteczności ruchu powierza od dołu ku
górze decydują np.: aktualne warunki pogodowe, właściwe zorganizowanie napływu powietrza
zewnętrznego, odpowiednie rozmieszczenie czy wykonanie punktów wyciągowych. Z tego powodu w
wielu sytuacjach wentylacja grawitacyjna działa niepoprawnie lub nie działa wcale. Dzieje się tak
m.in.:
-
w okresie letnim gdy w domu jest chłodniej niż na zewnątrz budynku wentylacja grawitacyjna
nie działa wcale i aby móc przewietrzyć pomieszczenie należy zastosować
wentylatory wspomagające lub spowodować tzw ‘przeciąg’,
-
podczas wietrznej pogody zdarza się ‘ciąg wsteczny’ w kanałach ponieważ siła
wiatru wiejąca w kominie jest większa od siły grawitacji,
-
w okresie zimowym gdy jest największa różnica temperatur wentylacja grawitacyjna jest
zbyt intensywna, odwrotnie do zapotrzebowania ponieważ zimą z reguły mniej intensywnie wietrzymy
pomieszczenia,
-
zimą przez nawiewniki wprowadzamy do domu powietrze o temp. zewnętrznej co oznacza niekiedy
-20 czy poniżej -30°C. Oznacza to niejednokrotnie, że musimy podgrzać powietrze nawet ponad
50°C aby zachować komfort termiczny w domu.
Bezwzględnie należy również
pamiętać o innych problemach związanych z wentylacją grawitacyjną. Przez nawiewniki czy otwarte okna do
domu przedostaje się kurz, hałas uliczny, owady czy alergeny.
2) Czym jest rekuperacja i co to jest rekuperator?
Odp. Rekuperacja ( łac. recuperatio - odzyskanie) ciepła za pomocą
wymiennika ciepła. Polega na przekazywaniu energii cieplnej z jednego medium do drugiego. Rekuperator
(inaczej centrala wentylacyjna z odzyskiem ciepła) to urządzenie, które ogrzewa powietrze
nawiewane, za pomocą ciepłego powietrza wywiewanego z wnętrza budynku, jest on również częścią
instalacji wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła. Oprócz podstawowej funkcji odzysku ciepła
z powietrza wywiewanego rekuperator dodatkowo filtruje powietrze oraz doprowadza ściśle określoną jego
ilość za pomocą wentylatorów nawiewnych i wyciągowych.
3) Dlaczego należy stosować rekuperację?
Odp. Dom oddycha tylko dzięki wentylacji pomieszczeń. „Oddychanie” domu
powinno spełniać dwie funkcje:
-
przepływ powietrza przez wszystkie pomieszczenia,
-
odpowiednią wymianę powietrza we wszystkich pomieszczeniach.
Idea domu energooszczędnego lub pasywnego polega na
jak najmniejszym ‘marnowaniu’ energii cieplnej przez przegrody, okna czy wentylacje co
oznacza jak najmniejsze zapotrzebowanie na energię potrzebną do ogrzania budynku. Wentylacja w domu
pasywnym/energooszczędnym z założenia nie może być grawitacyjna, ponieważ przez to drastycznie zwiększy
się zużycie energii potrzebnej na ogrzewanie powietrza wentylacyjnego. Równocześnie dla
zachowania ciągu wentylacyjnego przy wentylacji grawitacyjnej należałoby pozbawić dom
‘szczelności’ wynikającej z idei domu pasywnego. O ile przy nieszczelnych domach
wystarczała nam wentylacja grawitacyjna to dziś jedynym skutecznym rozwiązaniem jest wymuszony obieg
powietrza z odzyskiem ciepła. Niestety w naszym kraju urządzenia takie są nadal nowością i bywają
traktowane jako urządzenie dodatkowe czy rodzaj zbytku. Nawet doświadczeni ‘budowlańcy’
uważają często takie inwestycje za fanaberie inwestora bez których można się obejść. Tymczasem
podstawowe parametry, takie temperatura, prędkość przepływu powietrza, wilgotność i czystość powietrza
decydują o naszym komforcie czyli o tym, czy w danym pomieszczeniu dobrze się nam mieszka, pracuje i
wypoczywa. Na szczęście rośnie świadomość jak duży wpływ na nasze samopoczucie i zdrowie ma jakość
powietrza, którym oddychamy.
4) Jak działa rekuperator?
Odp. Najważniejszą rolą rekuperatora jest odzysk ciepła. Najprościej
mówiąc, w wymienniku rekuperatora ciepło powietrza wyciąganego z budynku jest przekazywane do
powietrza nawiewanego do budynku. Rekuperatory NIKOL wyposażone są w wymiennik spiralny-przeciwprądowy
o bardzo dużej powierzchni czynnej wymiany ciepła i co jest bardzo istotne wykonany jest z aluminium.
Dzięki temu współczynnik odzysku ciepła w praktyce osiąga wartość 80-96%. Powietrze z i do
budynku dostarczane jest za pomocą dwóch wentylatorów: nawiewnego i wyciągowego. Z
budynku mieszkalnego powietrze usuwane jest z takich pomieszczeń jak: kuchnia, łazienka, wc, garderoba
natomiast nawiewane do salonu czy sypialni. Bardzo ważne jest to, aby powietrze wyciągane i nawiewane
nie mieszało się ze sobą oraz aby do prawidłowej pracy rekuperatora nie trzeba było stosować
dodatkowych elementów takich jak nagrzewnica czy gruntowy wymiennik ciepła. Dodatkową atutem
rekuperatora NIKOL jest duża powierzchnia filtrów powietrza, dzięki czemu powietrze nawiewane
pozbawione jest w dużej mierze kurzu, pyłów czy alergenów.
5) Co da nam rekuperacja powietrza?
Odp. Dobra centrala rekuperacyjna z odzyskiem ciepła zapewnia:
-
stały dopływ świeżego i filtrowanego powietrza,
-
skuteczne usuwanie nieprzyjemnych zapachów, dwutlenku węgla, pary wodnej, kurzu i
substancji chemicznych wydzielanych z materiałów budowlanych oraz wyposażenia
wnętrz,
-
pozwala na uniknięcie ogólnego zawilgocenia pomieszczeń, grzyba na ścianach, pęcznienia
drewnianych podłóg czy mebli,
-
likwiduje szkodliwe przeciągi,
-
izoluje od hałasu ulicznego oraz niepożądanych tzw.
„sąsiedzkich” odgłosów z wnętrza mieszkania,
-
poprawia warunki klimatyczne dla alergików,
-
zmniejsza niewidoczne skutki złej wentylacji takie jak: złe samopoczucie, bóle i zawroty
głowy, zmęczenie czy brak koncentracji,
-
latem daje komfort życia bez much, komarów czy os,
-
pozwala na wymierne zyski na ogrzewaniu „odzyskując”
część kosztów wydanych do ogrzewania pomieszczeń.
6) Jakie są typy rekuperatorów i czym się one różnią?
Odp. Duży wybór rekuperatorów dostępnych na rynku
sprawia że zaczynamy zastanawiać się czym one się różnią i jakie posiadają zalety i wady.
Postaramy się w dużym uproszczeniu przedstawić główne cechy najczęściej spotykanych urządzeń na
polskim rynku. Na początek podzielimy rekuperatory na cztery typy: w zależności od konstrukcji
wymiennika ciepła i są to rekuperatory krzyżowe, krzyżowe-przeciwprądowe, obrotowe oraz spiralne-
przeciwprądowe
krzyżowe:
|
Zalety:
|
Wady
|
|
prosta konstrukcja wymiennika
|
mała powierzchnia czynna wymiany ciepła w wymienniku
|
|
małe gabaryty
|
Stosunkowo niewielki odzysk ciepła często wynoszący 50-60%
|
|
niska cena
|
konieczność stosowania nagrzewnicy wstępnej w formie grzałki elektrycznej (znaczące
zużycie energii elektrycznej) dla ochrony przed zamarzaniem
|
|
|
przy stosunkowo małym odzysku ciepła dla uzyskania zadowalającej temperatury
powietrza nawiewanego zimą wymagane jest dodatkowe podgrzanie powietrza za pomocą grzałki
wtórnej
|
|
|
w wielu przypadkach konieczne jest stosowanie skomplikowanych systemów
przeciwzamrożeniowych co może zwiększyć awaryjność urządzenia lub pogorszyć komfort stosowania
rekuperatora w domu np. w przypadku stosowania recyrkulacji powietrza (w praktyce powietrze wyciągane
z ubikacji trafia do sypialni)
|
Krzyżowe-przeciwprądowe:
|
Zalety:
|
Wady
|
|
prosta konstrukcja wymiennika
|
mała powierzchnia czynna wymiany ciepła w wymienniku
|
|
małe gabaryty
|
Stosunkowo niewielki odzysk ciepła często wynoszący 60-70%
|
|
większy odzysk ciepła w stosunku do rekuperatora krzyżowego
|
konieczność stosowania nagrzewnicy wstępnej w formie grzałki elektrycznej (znaczące
zużycie energii elektrycznej) dla ochrony przed zamarzaniem
|
|
|
przy stosunkowo małym odzysku ciepła dla uzyskania zadowalającej temperatury
powietrza nawiewanego zimą wymagane jest dodatkowe podgrzanie powietrza za pomocą grzałki
wtórnej
|
|
|
w wielu przypadkach konieczne jest stosowanie skomplikowanych systemów
przeciwzamrożeniowych co może zwiększyć awaryjność urządzenia lub pogorszyć komfort stosowania
rekuperatora w domu np. w przypadku stosowania recyrkulacji powietrza (w praktyce powietrze wyciągane
z ubikacji trafia do sypialni)
|
Obrotowe:
|
Zalety:
|
Wady
|
|
możliwość stosowania przy nierównych przepływach powietrza nawiewanego i
wyciąganego (najczęściej są to urządzenia przemysłowe)
|
konieczność stosowania dodatkowego napędu wymiennika co zwiększa potencjalnie
awaryjność oraz pobór energii całego urządzenia
|
|
odzysk ciepła wyższy niż w przypadku wymiennika krzyżowego
|
ze względu na konstrukcję nie można całkowicie odseparować powietrza wyciąganego od
nawiewanego co sprawia że w pewnym stopniu świeże powietrze miesza się z wyciąganym
|
|
małe gabaryty
|
|
Spiralne-przeciwprądowe:
|
Zalety:
|
Wady
|
|
najwyższy współczynnik odzysku ciepła w stosunku do innych typów
wymienników wynoszący 80-96%
|
większe wymiary
|
|
wymiennik wykonany z aluminium
|
|
|
100% Szczelność wymiennika
|
|
|
brak konieczności stosowania nagrzewnicy wstępnej - małe zużycie energii
elektrycznej
|
|
|
nawet 10 krotnie większa powierzchnia wymiany ciepła niż w wymiennikach
krzyżowych
|
|
|
brak skomplikowanych systemów przeciwzamrożeniowych
|
|
|
brak tendencji szronienia nawet przy bardzo niskich temperaturach
|
|
7) Proszę o podanie najważniejszych cech dobrego rekuperatora z odzyskiem ciepła?
Odp. Kupując rekuperator powinniśmy zwrócić uwagę na:
Rodzaj wymiennika – To właśnie on odzyskuje nam ciepło.
Rozróżniamy następujące typy wymienników: krzyżowe, krzyżowe-przeciwprądowe, obrotowe oraz
spiralne przeciwprądowe. Im wyższy współczynnik odzysku ciepła tym lepiej i więcej będziemy
oszczędzać na ogrzewaniu powietrza potrzebnego do wentylacji. Ze względu na swoją konstrukcję wymienniki
spiralne-przeciwprądowe stosowane w rekuperatorach NIKOL są w stanie odzyskać najwięcej energii
cieplnej. Należy również bardzo dobrze zastanowić się przed wyborem urządzenia ponieważ często
sugerujemy się reklamowanym odzyskiem ciepła na poziome 95 a nawet 105%. Rozsądek jest tu bardzo
potrzebny ponieważ nie da się oszukać natury i nie ma możliwości aby każdy rekuperator niezależnie od
wielkości czy zastosowanego do jego budowy materiału miał taki sam odzysk. Często podawany przez
producentów odzysk ciepła jest osiągalny tylko i wyłącznie w ściśle określonych warunkach i ustawieniu parametrów urządzenia niespotykanych w codziennym
użytkowaniu.
Rodzaj wentylatorów – Należy pamiętać, że centrala
wentylacyjna powinna pracować nieprzerwanie. Dlatego tak istotne jest aby rekuperator posiadał jak
najlepsze wentylatory. Ze względu na niską cenę często wybieramy rekuperatory wyposażone w wentylatory
zmienno prądowe, najczęściej importowane z krajów azjatyckich. Niestety bardzo często ulegają one
awariom i co jest bardzo ważne, pobierają zdecydowanie więcej energii elektrycznej niż inne wentylatory,
co bardzo szybko przekłada się na koszty eksploatacji rekuperatora. Nowsze technologicznie są
wentylatory stało prądowe jednak również mają swoje ograniczenia. Obecnie najbardziej
energooszczędne oraz wydajne są wentylatory elektronicznie komutowane EC od początku stosowane w
rekuperatorach NIKOL. Posiadają one płynną regulację wydajności (brak ograniczenia w postaci
biegów np. I-III), najniższy współczynnik zużycia energii, możliwość automatycznego
dostosowania obrotów do oporów instalacji oraz bardzo wysoki spręż dyspozycyjny.
Również istotne jest to aby wentylatory były zainstalowane w obudowie rekuperatora która
dodatkowo je wyciszy.
Obudowa rekuperatora – musi spełniać podstawowe wymagania
takie jak: mieć jak najlepszą izolację termiczną i akustyczną oraz być wodoodporna ze względu na
pojawiające się skropliny wewnątrz wymiennika ciepła. Często obudowy wykonane z blachy posiadają mostki
termiczne oraz mają tendencje do generowania dodatkowego hałasu oraz z upływem czasu mogą ulegać
korozji. Obudowy rekuperatorów NIKOL wykonane są ze spienionego PCW z dodatkową izolacją
termiczną lub płyt XPS oraz profili aluminiowych. Dzięki temu posiadają bardzo dobre właściwości
dźwięko- i termoizolacyjne oraz nie ulegają z czasem korozji.
Spręż dyspozycyjny rekuperatora – najprościej
mówiąc jest to ‘zapas mocy urządzenia’ dzięki któremu jest on w stanie
przetransportować określoną ilość powietrza niezależnie od wielkości czy stopnia skomplikowania
instalacji wentylacyjnej. Im spręż dyspozycyjny jest większy tym instalacja może być bardziej
skomplikowana a zakładane parametry pracy (czyli określona wydajność w m3/h) rekuperatora będą nadal
zachowane. Jest to bardzo istotny parametr, ponieważ często spotyka się praktyki producentów
rekuperatorów polegające na podawaniu maksymalnego wydatku centrali przy niskim sprężu
dyspozycyjnym np. 50 czy 100Pa (Pascali). Często chwytem marketingowym jest również nazewnictwo
samego rekuperatora np. model X500, który faktycznie może posiadać wydatek 500m3/h ale przy
zerowym sprężu dyspozycyjnym a dla najczęściej spotykanych instalacji których opór wynosi
150Pa wydatek spada już do poziomu 300m3/h. Wszystkie rekuperatory NIKOL
posiadają swój nominalny wydatek przy minimum 150Pa sprężu dyspozycyjnego a nawet 300Pa dla
większych urządzeń.
Sterowanie – również ważnym elementem centrali
jest sterownik. Należy zwrócić uwagę czy w cenie urządzenia jest już sterowanie czy musimy
dodatkowo za to zapłacić. Gdy już taki sterownik posiadamy to warto wiedzieć co dzięki niemu możemy
zrobić, ponieważ może się okazać w przyszłości że mimo posiadania sterownika znowu musimy dokupić moduł
obsługi Gruntowego Wymiennika Ciepła (GWC) czy moduł obsługi bypass’u. Wszystkie rekuperatory
NIKOL w standardzie wyposażone są w sterownik elektroniczny wyposażony w kalendarz tygodniowy, obsługę
GWC, bypassu, odczyt 4 temperatur, wyliczanie bieżącego odzysku ciepła i wiele innych…
8) Czy to prawda, że z central rekuperacyjnych leci woda i czy jest jej dużo?
Odp. Tak, to prawda. Powstaje ona na skutek wychłodzenia ciepłego i
wilgotnego powietrza wyciąganego z budynku co powoduje wykroplenie się wody w wymienniku ciepła. Każde
urządzenie NIKOL ma specjalny króciec zakończony małym syfonem, który odprowadza
skropliny. Ilość wody zależy od poziomu wilgotności powietrza ciepłego oraz różnicy temperatur
pomiędzy powietrzem wyciąganym a nawiewanym. Oczywiście istotne jest również to ile jest tego
powietrza. Szczególnie w nowych budynkach jest bardzo wilgotno dlatego w pierwszej fazie
‘suszenia’ budynku ilość skroplin może być znacznie większa niż w późniejszym
okresie. Warto zadbać o prawidłowe odprowadzenie wody do kanalizacji oraz odpowiednie zabezpieczenie
przed zamarznięciem wody w przewodach biegnących przez nieogrzewane pomieszczenia.
9) Dlaczego część producentów rekuperatorów sprzedaje
swoje wyroby jedynie za pośrednictwem swoich instalatorów?
Odp. Ze względu na zachowanie gwarancji oraz kontroli poprawności
działania urządzenia w całej instalacji korzystanie z pomocy wykwalifikowanego instalatora jest
jedynym sposobem zakupu urządzenia. Niestety ogromna większość jakichkolwiek problemów z
działaniem rekuperatorów związana jest ze źle lub niepoprawnie wykonaną instalacją wentylacji
mechanicznej. Korzystając z polecanych przedstawicieli mają Państwo pewność że instalacja będzie
wykonana prawidłowo, a sam rekuperator spełni swoje zadanie bez niemiłych niespodzianek.
10) Co składa się na koszty eksploatacji rekuperatora?
Odp. Na koszty składają się:
opłaty za energię elektryczną - na cenę prądu nie mamy wpływu.
Możemy jednak sterować ilością zużywanej energii dzięki płynnej regulacji wydatku w wentylatorach EC
montowanych w rekuperatorach NIKOL. Z powodu stałego wzrostu cen energii elektrycznej warto jest
zainwestować w jak najbardziej energooszczędne wentylatory, ponieważ w długim okresie czasu przyniesie
to nam wymierne korzyści finansowe.
Dla przykładu rekuperator NIKOL 320 najczęściej używany w domach 100-
140m2 p.u. zużywa energię elektryczną w przedziale od 21 do 130W na godzinę. Ze względu na
zróżnicowanie wydatku rekuperatora zarówno w ciągu doby jak i pór roku średnio
można założyć koszty energii elektrycznej na poziomie 1,00-1,50zł dziennie.
Przed wyborem urządzenia niezbędne jest sprawdzenie poboru mocy
wentylatorów ponieważ w niejednym przypadku może on być nawet dwa razy większy niż w
wentylatorach klasy EC.
cena filtrów – zarówno rekuperatory NIKOL
jak i większość dostępnych na rynku posiadają dwa filtry powietrza, nawiewny i wyciągowy. Istotne jest
aby filtry posiadały jak największą powierzchnię, aby zbyt szybko się nie zapychały oraz odpowiednią
klasę filtracji, najlepiej EU4/G4. Ze względu na konieczność wymiany filtrów minimum 2 razy do
roku (lub częściej w zależności od zanieczyszczenia powietrza zewnętrznego) ważne jest, aby były tanie w
wymianie i nie było potrzeby wzywania serwisu do ich wymiany.
naprawy pogwarancyjne – każde urządzenie może kiedyś
odmówić posłuszeństwa, dlatego tak ważne jest aby podzespoły mogące ulec uszkodzeniu były jak
najlepszej jakości. Należy pamiętać że rekuperator pracuje bez przerwy przez wiele lat, chyba nikt nie
chce co 2-3 lata wymieniać najważniejsze elementy centrali takie jak: wentylatory czy sterownik,
ponieważ niejednokrotnie mogą stanowić „lwią część” ceny urządzenia.
11) Czy potrzebny jest projekt instalacji wentylacji mechanicznej?
Odp. W przypadku domów jednorodzinnych polskie prawo nie wymaga
projektu wentylacji mechanicznej o ile wcześniej projekt zakładał wentylację grawitacyjną. Niemniej
jednak jest on niezbędny do wyliczenia minimalnej ilości powietrza wywiewanego jak i nawiewanego do
określonych pomieszczeń jak również do wyliczeni oporów danej instalacji. Projekt
wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła wykonany przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje
gwarantuje prawidłową jego pracę jak również bardzo dokładne obliczenie kosztów
instalacji.